Belova paraliza facijalnog nerva
PERIFERNA PARALIZA ŽIVCA LICA

Piše: dr Mirjana Durutović Mozetić, specijalista za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju

Belova paraliza je naglo nastala, najčešće privremena slabost ili potpuna oduzetost mišića jedne polovine lica, retko je obostrana. Nastaje podjednako kod muškaraca i žena, najčešće u dobi 15-60 godine života. Nazvana je po Čarlsu Belu, škotskom hirurgu koji je u devetnaestom veku opisao anatomiju i poremećaje ovog nerva.

Nervus facialis, VII kranijalni nerv, polazi iz mozga, prolazi kroz koštane kanale slepoočne kosti i uveta, a iz lobanje izlazi iza ušne školjke, prolazi kroz zaušnu pljuvačnu žlezdu i grana se kroz mišiće lica. Time se omogućavaju pokreti jedne polovine lica kao što su: podizanje obrva, mrštenje, zatvaranje očnih kapaka, osmeh (iskazivanje emocija - facijalna ekspresija), uzimanje tečnosti i hrane, pa i zviždanje, duvanje i sl., jedan od mišića pokreće slušne koščice i omogućava dobar prenos zvuka ka čulu sluha.

Facijalni nerv je zadužen i za prenos čula ukusa iz receptora na jeziku, za količinu izlučenih suza, pljuvačke.

Uzroci

Pošto nerv prolazi kroz tesne koštane kanale i otvore i kroz izložena meka tkiva zaušne regije, svi faktori koji izazivaju upalu, otok, nagnječenje ili presecanje nerva posle odvajanja od njegovog jedra u mozgu, mogu biti uzrok ove paralyze. Virusne infekcije, najčešće prehlada, grip, herpes, adenovirusi, oboljenja uha, dijabetes, bolesti zaušne (parotidne) pljuvačne žlezde, stanja posle povreda, tumori i operacija duž toka nerva.

Često čujemo od pacijenata da su prethodno bili izloženi hladnoći, vetru, da su tegobe nastale posle izloženosti klima uređaju, vožnji kraj otvorenog prozora automobila tokom letnjeg perioda, posle pranja kose i potom boravka na hladnoći, vetru, da su već bili prehlađeni...


Simptomi


Naglo nastala oduzetost jedne polovine lica, koje “visi, iskrivljeno je” ka zdravoj strani, oko ne može da se zatvori, suze se prelivaju preko donjeg kapka, otežano je uzimanje tečnosti kao i žvakanje, često se pacijent ujede za jezik tokom govora i hranjenja.


Ukoliko se ne vodi računa o stalno otvorenom oku (zatvaranje noću pomoću gaze, stavljanje veštačkih suza i gela na bazi hijalurona, po potrebi i antibiotska mast noću), može nastati bolno grebanje, crvenilo oka. Takođe, može se javiti pojačana osetljivost na zvuk, metalni ukus u ustima, bol u predelu uha i vilice, herpetični osip ušne školjke, glavobolja...

Postavljanje dijagnoze i lečenje

Najpre, kliničkim pregledom neurologa, uz isključenje znakova centralnog oštećenja (Belova paraliza NIJE “šlog”, na šta pacijenti najpre pomisle), ali i pregled specijaliste ORL, RTG temporalnih kostiju, po potrebi i skener, laboratorijska obrada, pregled oftalmologa i dermatologa, maksilofacijalnog hirurga... Odmah se započinje sa terapijom lekovima koji smanjuju otok, upalu nerva i hrane ga. U drugoj nedelji, ili u skladu sa kliničkim tokom i uzrokom, obavlja se i pregled fizijatra i počinje sa fizikalnom terapijom (relaksacija, laser, elektroterapija, kasnije i termoterapija). Iz kliničke prakse je zapažen povoljan efekat akupunkture u svim fazama oštećenja.

Prognoza i moguće komplikacije

Najčešće dolazi do potpunog oporavka u periodu od nekoliko sedmica, od 3 do 6 meseci. Moguće su posledice u vidu zaostale manje ili veće slabosti nekih mišića, asimetrije lica, ređeg treptanja zahvaćenog oka, kao i pojava sinkinezija (združenih pokreta, npr. pri zatvaranju kapaka, pomera se i usna u stranu), skraćenja neoporavljenih mišića, pa se lice tada “krivi” ka oštećenoj strani, posledice na oku ukoliko nije oporavljeno zatvaranje kapka, uz nedovoljnu zaštitu oka. Kod zaostalih, teških slabosti, moguća je operacija kod specijaliste plastične hirurgije, kojom se koriguje asimetrija lica.

Pravovremena i precizna dijagnoza, kao i adekvatna terapija, uz punu saradnju i strpljenje pacijenta, od najvećeg su značaja u prepoznavanju i lečenju ovog poremećaja.


        

Piše: dr Mirjana Durutović Mozetić, specijalista za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju